Intelligentie

Hersenvolumeleukedolfijntjesoverigeinfo

Tandwalvissen staan bekend als zeer intelligente dieren.

Ze hebben een relatief groot formaat hersenen, in verhouding tot de rest van hun lichaam. Wetenschappers denken dat dit grote hersenvolume te danken is aan het feit dat tandwalvissen geen remslaap houden. Blijkbaar komt een groot hersenvolume voor bij meerdere dieren die niet afhankelijk zijn van remslaap.

Ze hebben een vrij uitgebreide neocortex (dat is de hersenschors, het gedeelte dat bij de mens vooraan het hoofd zit en de waarnemingen verwerkt, ordent, opslaat en daarnaast ander secundaire gedragsuitingen, zoals een scala aan complexe emoties en sociaal gedrag, produceert). Alle dieren die uitgebreider sociaal gedrag en oplossingsvermogen (intelligentie) vertonen, bezitten in kleinere tot grotere mate een neocortex. Verder herkennen dolfijnen zichzelf in een spiegel. Dit duidt op een bepaalde vorm van zelfbewustzijn die bij andere dieren zonder neocortex niet waargenomen wordt.

Groepsvorming en sociaal gedrag

Dolfijnen zijn sociale dieren en leven in grote groepen, dit kan variëren van 2 tot 15 dolfijnen, maar andere groepen kunnen zich tijdelijk bij een andere groep vormen, om vervolgens weer zijn eigen weg te gaan. Een groep wordt groter naarmate het habitat en de oceaandiepte toeneemt. Dolfijnen die deel uitmaken van eenzelfde groep hebben een sterke onderlinge band. Dolfijnen herkennen elkaar, zelfs na een langere periode van scheiding. Mannetjes kunnen paren vormen, die langdurig van aard zijn. Vergelijk het met vriendschap; ze doen veel samen, spelen met elkaar, verslepen objecten, geven die aan elkaar door, gooien over met zeewier, etc. Er is echt sprake van sociale interactie. Bij paarvorming zullen dolfijnen elkaar veelvuldig met de tanden krabben en met hun snuiten tegen elkaar aan duwen.
Als een groepslid ziek is dan wordt die verzorgd door de andere groepsleden en als een dolfijn moeite heeft met ademen zal hij ondersteund worden door zijn maatjes. Ze communiceren met elkaar door middel van fluittonen. Men denkt dat dit hetzelfde principe is als de naam bij de mens. Ze zoeken contact met andere diersoorten (dus niet alleen met andere dolfijnen) en zijn speels en nieuwsgierig van aard.
De tuimelaar toont bijvoorbeeld zijn dominantie door te bijten, andere dolfijnen achterna te zitten,
te tandenklapperen en hun staart op het water te slaan. Als dominantie uitmondt in agressie krabt een dolfijn de andere dolfijn met zijn tanden, waardoor er ondiepe krassen ontstaan, die snel genezen. Iedere dolfijn heeft wel een aantal littekens, of witte strepen, op zijn lichaam staan als gevolg van mutueel agressief gedrag.

Relaties en voortplanting

In het voortplantingsgedrag lijken zij ook meer overeenkomsten te vertonen met de mens. De sociale relaties tussen dolfijnen kunnen heel gevarieerd zijn. De meeste dieren van een soort vertonen dezelfde sociale relaties en verbanden. Bij een dolfijn is dit afhankelijk van het individu. Een mannetje kan een paar vormen met een vrouwtje, het vrouwtje kan alleen zijn of met andere vrouwtjes, het mannetje kan een paar vormen met een ander mannetje, het mannetje kan ‘vrijgezel’ zijn en ook geen mannelijk maatje hebben. Ze kunnen tijdelijk alleen leven om zich vervolgens weer aan te sluiten bij een groep. Hun sociale systeem is heel flexibel. De groepen kunnen qua sekse gemengd zijn, maar ook eenzijdig samengesteld zijn.
De mannetjes zijn niet monogaam, zij wisselen van vrouwtjes binnen de groep, indien zij deel uitmaken van een groep. Toch kunnen een mannetje en vrouwtje tijdelijk aan paarvorming doen. Moeders met jongen zullen zich verenigen in een groep, zonder mannetjes.
Het vrouwtje heeft een lange draagtijd van negen tot zeventien maanden afhankelijk van de soort dolfijn. Na de baring verzorgt de moeder haar jong elf maanden tot twee jaar lang, wat varieert per soort. Maar nu komt het meest opmerkelijke, namelijk dat het jong de moeder niet verlaat (of dat de moeder het jong niet verlaat) als de verzorgingsperiode voorbij is. Het jong blijft dan nog drie tot zes jaar of meer (!) bij de moeder. Ze hebben een familieband, die niet meteen verloren gaat nadat het jong zelfstandig is geworden.

Culturele uitwisseling

Door middel van communicatie (het uitbrengen van de bekende dolfijnengeluiden) brengen dolfijnen informatie op elkaar over en deze informatie kan verschillend zijn per populatie. In sommige gevallen is er sprake van een cultuur, omdat een populatie dolfijnen een bepaalde handeling verricht die andere populaties van dolfijnen van dezelfde soort niet verrichten. Een voorbeeld is het gebruik van sponzen als gereedschap. Wetenschappers menen dat dit niet alleen genetisch bepaald kan zijn.
Dit duidt eveneens op de vindingrijkheid die dolfijnen bezitten. Daarnaast is het doorgeven en ontstaan van culturele uitingen ook een teken van een hogere intelligentie.. Verder is het ook bekend dat dolfijnen graag naast schepen zwemmen om mee te liften met die schepen, zodat ze energie besparen. Dit soort acties benadrukken hun vindingrijkheid nog meer.